Ο Μ. Αλέξανδρος και η Χίος – γράφει η Τασσώ Γαΐλα

Ο Μ. Αλέξανδρος και η Χίος.

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα.

Χίος και Μέγας Αλέξανδρος αλλά για να είμαστε ακριβείς Καλλιμασιά της Χίου και Μέγας Αλέξανδρος. Πρώτα ας ξεκινήσουμε με … ιστορία.

Την άνοιξη του 334 π.Χ., που ξεκινούσε ο Αλέξανδρος από την Πέλλα, με σκοπό την κατάκτηση της Περσικής αυτοκρατορίας, στη Χίο την εξουσία κατείχε ολιγαρχία που είχε επιβάλει η Περσία. Γι’ αυτό, μετά τη νίκη των Μακεδόνων στο Γρανικό, ο Αλέξανδρος έστειλε τον στρατηγό Αλκίμαχο για να διώξει τις φιλοπερσικές ολιγαρχίες από τα νησιά και να τις αντικαταστήσει με δημοκρατικά πολιτεύματα. Ο Αλέξανδρος, μετά την εκδίωξη των Περσών από τη Χίο, έστειλε δύο σημαντικότατες επιστολές (332 π.Χ.). Η πρώτη επιστολή αναφέρει: 1) να δεχθούν όλους τους εξόριστους, να καθιερώσουν δημοκρατικό πολίτευμα, να εκλέξουν νομογράφους, να διορθώσουν τους νόμους τους, 2)να δώσουν στον Αλέξανδρο 20 τριήρεις και να τις συντηρούν με δικά τους έξοδα, 3) να μη γίνονται δεκτοί στις πόλεις της συμμαχίας όσοι προδότες εγκαταλείψουν τη Χίο, 4) αν προκύψουν διαφωνίες με τους εξόριστους να επιλύονται από τον Αλέξανδρο και 5) να παραμείνει Μακεδονική φρουρά στο νησί και να συντηρείται με έξοδα των Χιωτών. Από την επιστολή καταλαβαίνουμε ότι ήδη η Χίος ανήκε στην Κορινθιακή συμμαχία. Η δεύτερη επιστολή αναφέρει ότι όσοι προδότες δεν καταβάλουν το πρόστιμο που όρισε ο δήμος, θα πρέπει να τεθούν υπό εγγύηση και να αλυσοδεθούν. Ακόμη, αν κάποιος αποδράσει, το προβλεπόμενο πρόστιμο να δίνεται από τους εγγυητές του. Επίσης, κανένας Χιώτης να μην προσαχθεί σε δίκη με την κατηγορία του ‘Βαρβαρισμού’. Η επιστολή καταλήγει ότι, αν οι Χιώτες συμμορφωθούν στις υποδείξεις του Αλέξανδρου, θα τους εξυπηρετεί στο μέλλον.

Στη Χίο υπήρχε ισχυρό φιλομακεδονικό κόμμα, του οποίου φορείς ήταν δημοκρατικοί πολίτες, ενώ η ολιγαρχία υποστήριζε την Περσία. Ο Αλέξανδρος έδειξε ενδιαφέρον για τη Χίο και συνήψε προσωπικές φιλίες με επιφανείς Χιώτες πολίτες (όπως το Θεόπομπο). Η Χίος κράτησε φιλομακεδονική στάση από την αρχή της εκστρατείας της Μακεδονίας κατά των Περσών και τάχθηκε στο πλευρό τους.

Και τώρα μυθολογία. Καλλιμασιά της Χίου. Στο νότιο τμήμα του νησιού, χωριό που παράγει μαστίχα και ελιές, μεσαιωνικό χωριό κι ένα από τα ομορφότερα του νησιού. Εδώ και σε μικρή απόσταση από το χωριό συναντάμε ένα από τα πλέον περίεργα τοπωνύμια του νησιού, τοπωνύμιο που κανείς δεν γνωρίζει την προέλευση του. Ο καθηγητής Ζολώτας στην περίφημη Ιστορία της Χίου, το μνημειώδες έργο του ,αναφέρει ότι σύμφωνα με τους θρύλους εκεί υπήρξε ναός αφιερωμένος στον Μέγα Αλέξανδρο που ως γνωστόν είχε θεοποιηθεί και τον λάτρευαν σαν Θεό σε πολλά μέρη.

Αλεξάνδρι Καλλιμασιάς. Σήμερα εκεί –τοποθεσία μεταξύ άλλων με πολλά νερά- υπάρχει ένα γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Φυσικά κανένα αποδεικτικό στοιχείο για τον Ναό του Μ. Αλεξάνδρου. Μύθοι και θρύλοι από τα βάθη των αιώνων χαμένοι στη σκόνη της ιστορίας ,αυτό και μόνο;

Στην ίδια περιοχή άλλο ένα τοπωνύμιο χωρίς κι αυτό να έχει να μας παρουσιάσει κάποιο αποδεικτικό του πράγματος, υπολείμματα ναού κλπ είναι το τοπωνύμιο ‘Πανιά’ όπου σύμφωνα με τις δοξασίες υπήρχε ναός ή κτίσμα αφιερωμένο στον Θεό Πάνα. Αν προσθέσουμε και το τοπωνύμιο ‘Αφροδίσια’  στα 500μ από το σημερινό χωριό όπου όπως γράφει η σελίδα της Καλλιμασιάς υπήρχε ναός ή κτήμα αφιερωμένο στην Θεά Αφροδίτη δεν είναι δύσκολο να υποθέσουμε ότι παρά την ανυπαρξία κάποιων υπολειμμάτων των αρχαίων κτισμάτων η περιοχή αυτή στην θέση κοντά στην σημερινή Καλλιμασιά υπήρξε κέντρο λατρευτικό των αρχαίων κατοίκων του νησιού. Είναι αδύνατον τόσα τοπωνύμια-υπάρχουν κι άλλα- στενά συνδεδεμένα με αρχαιοελληνικές θεότητες να είναι τυχαία. Κι ακριβώς γι’ αυτό –λόγω της σπουδαιότητας και του θρησκευτικού σεβασμού του λαού- διατηρήθηκαν τόσους αιώνες.

Δεν μπορεί, λοιπόν,να είναι τυχαία τα τόσα τοπωνύμια, συγκεντρωμένα σε ένα μέρος, που όλα έχουν σχέση με Θεούς της θρησκείας των Εθνικών, θρησκεία των προγόνων μας  και φυσικά το  τοπωνύμιο Αλεξάνδρι με τον Μέγα Αλέξανδρο. Δυστυχώς στην ιστορία της Χίου και δη από το 900μ.Χ. και πίσω το υπάρχον υλικό είναι ελάχιστο.

Εμείς –γιατί όχι- δεν έχουμε παρά να δεχτούμε σαν γνήσιες εκδοχές τα τοπωνύμια που επέζησαν μέσα στους αιώνες ,στις δοξασίες και τους μύθους και να ‘πιστέψουμε’ πως κάποιοι πρόγονοι μας έχτισαν ναό στον Μέγα Αλέξανδρο αψηφώντας τους ολιγάρχες φίλους των Περσών  και αφέντες του νησιού.

Κείμενο

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια Ελληνικής λογοτεχνίας.