Αναβολή των διαπραγματεύσεων εντός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη


Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατόρθωσε να αναβάλει τις συζητήσεις για τη συνθήκη του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, με σκοπό να λάβει εντολή διαπραγμάτευσης εκ μέρους της ΕΕ. Περαιτέρω καθυστερήσεις ενδέχεται να ακολουθήσουν ακόμη, καθώς η Ένωση προσπαθεί να συμμαζέψει τις ενέργειές του.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι ένας διεθνής παρατηρητής ανθρωπίνων δικαιωμάτων με 46 χώρες μέλη. Συγκρότησε μια επιτροπή για την Τεχνητή Νοημοσύνη με σκοπό να αναπτύξει μια διεθνή συνθήκη για την Τεχνητή Νοημοσύνη με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία.

Εκτός από τα μέλη του ΣτΕ, η επιτροπή περιλαμβάνει ενδιαφερόμενους από την κοινωνία των πολιτών, τον ιδιωτικό τομέα και χώρες με καθεστώς παρατηρητή, δηλαδή τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, το Μεξικό, την Ιαπωνία και το Ισραήλ.

Μια συνεδρίαση ολομέλειας τον Ιούνιο έδωσε στην επιτροπή της ΣτΕ την εντολή να διαπραγματευτεί τη συνθήκη, και ένα «μηδενικό σχέδιο» μοιράστηκε για γραπτά σχόλια. Με βάση αυτό το σχέδιο, η Επιτροπή έστειλε επιστολή στις χώρες της ΕΕ τον Αύγουστο, με την οποία τους ζητούσε να απέχουν από την περαιτέρω συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις.

Η Επιτροπή επικαλέστηκε την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας, ζητώντας να διαπραγματευτεί τη συνθήκη εξ ονόματος της Ένωσης, δεδομένου ότι έχει ήδη υποβάλει τη δική της νομοθετική πρόταση – την επερχόμενη πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη – μια ρύθμιση που ακολουθεί μια προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο, με υποχρεώσεις ανάλογες προς τη δυνητική βλάβη.

Η Επιτροπή δεν έκρυψε ποτέ τη φιλοδοξία της να καταστήσει τον νόμο για την τεχνητή νοημοσύνη το διεθνές πρότυπο για αυτή την αναδυόμενη τεχνολογία, και η σύμβαση παρέχει ακριβώς το μέσο για να το επιτύχει αυτό. Ωστόσο, μέχρι τον Αύγουστο, οι δύο φάκελοι επρόκειτο να διαχωριστούν.

«Οι συζητήσεις έχουν καπελωθεί από την εσωτερική δυναμική της ΕΕ, επηρεάζοντας χώρες εκτός ΕΕ και υπονομεύοντας την ανεξαρτησία της εντολής του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα», δήλωσε στη EURACTIV πηγή που γνωρίζει το θέμα υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Η αναδιάταξη έπιασε τα κράτη μέλη της ΕΕ στα πράσα, όχι μόνο επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι στις Βρυξέλλες και τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είχαν φύγει για τις καλοκαιρινές διακοπές.

Μέχρι στιγμής, τις διαπραγματεύσεις για τους δύο φακέλους σε εθνικό επίπεδο παρακολουθούσαν διαφορετικοί κυβερνητικοί κλάδοι – το υπουργείο Οικονομίας για την Πράξη ΤΝ και το υπουργείο Δικαιοσύνης για τη Συνθήκη του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Εκείνοι της τελευταίας ομάδας, που επικεντρώνονται στα θεμελιώδη δικαιώματα, έχουν πλέον χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας, δεδομένου ότι η εντολή για την Επιτροπή διαπραγματεύεται από τους συναδέλφους τους στην οικονομία, οι οποίοι παρακολουθούν τον κανονισμό για την ΤΝ στην ομάδα εργασίας για τις τηλεπικοινωνίες του Συμβουλίου της ΕΕ.

Οι πιο επικριτικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι αν η συνθήκη δεν προορίζεται πλέον να είναι συμπληρωματική της πράξης ΤΝ αλλά να υποτάσσεται σε αυτήν, ο κανονισμός ΤΝ θα πρέπει να ενισχύσει τις εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα.

«Πιστεύουμε ότι η πράξη της ΕΕ για την ΤΝ και η σύμβαση-πλαίσιο θα προσθέσουν αξία η μία στην άλλη. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι θα βρεθεί μια εποικοδομητική και ρεαλιστική προσέγγιση για την παράλληλη και σε στενό συντονισμό διαπραγμάτευση των δύο πράξεων, με σεβασμό στη θεσμική τάξη της ΕΕ», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής στη EURACTIV.

Εάν αυτό δεν συμβεί, η ανησυχία είναι ότι θα είναι αδύνατο να προχωρήσει περαιτέρω η τομεακή νομοθεσία, δεδομένου ότι το εγχειρίδιο κανόνων για την ΤΝ προορίζεται ως εργαλείο εναρμόνισης.

Στη δεύτερη συνεδρίαση της ολομέλειας της επιτροπής από τις 21 έως τις 23 Σεπτεμβρίου, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ενημέρωσε τους αντιπροσώπους ότι θα διαπραγματευτεί τον φάκελο για ολόκληρη την ΕΕ και ζήτησε περισσότερο χρόνο για να εγκριθεί η εντολή της από τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η επόμενη συνεδρίαση της ολομέλειας, που ήταν προγραμματισμένη για τον Νοέμβριο, αναβλήθηκε για τον Ιανουάριο.

«Υπάρχει σημαντική επικάλυψη του πεδίου εφαρμογής του μηδενικού σχεδίου και των προτεινόμενων κανόνων της ΕΕ, δεδομένου ότι και τα δύο αποσκοπούν στη ρύθμιση του σχεδιασμού, της ανάπτυξης και της χρήσης των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης με οριζόντιο τρόπο και στην προστασία από κινδύνους για τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες», ανέφερε η δήλωση της ΕΕ από τον Σεπτέμβριο, που περιήλθε στην κατοχή της EURACTIV.

Η τσεχική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ έχει τώρα το πολύπλοκο έργο της σύνταξης της διαπραγματευτικής εντολής για την Επιτροπή. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις, δεδομένου ότι η πράξη της ΕΕ για την ΤΝ εξακολουθεί να αποτελεί κινούμενο στόχο.

«Είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Ποια είναι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Τι πρέπει να συμπεριληφθεί στην εντολή;», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ στη EURACTIV. «Αυτό μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο θα εκπροσωπηθούν τα συμφέροντα της Ένωσης, αλλά αυτή είναι η διαδικασία».

Ο κανονισμός της ΕΕ είναι απίθανο να ολοκληρώσει τη νομοθετική διαδικασία σε λιγότερο από ένα έτος, ενώ η τρέχουσα εντολή της επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης λήγει τον Νοέμβριο του 2023.

Ως εκ τούτου, η γενική εντύπωση είναι ότι η Επιτροπή κερδίζει χρόνο, καθώς έχει επίσης μπλοκάρει τη συζήτηση για πτυχές που δεν σχετίζονται άμεσα με τον νόμο για την τεχνητή νοημοσύνη, όπως διαδικαστικές πτυχές.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην ολομέλεια, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ζήτησε παράταση της εντολής της επιτροπής σε περίπτωση που η ΕΕ δεν ολοκληρώσει εγκαίρως την πράξη για την ΤΝ. Ο πρόεδρος και η γραμματεία της επιτροπής δέχθηκαν με ψυχρότητα το αίτημα, καθώς θα είχε αντίκτυπο στον ήδη περιορισμένο προϋπολογισμό του ΣτΕ.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής αρνήθηκε ότι η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ προσπαθεί να καθυστερήσει τη διαδικασία, επισημαίνοντας την έγκαιρη εμπλοκή της στη διαπραγμάτευση και το γεγονός ότι δεν είναι σε θέση να ζητήσει παράταση της εντολής της επιτροπής.

«Κανένας κανονισμός δεν είναι ήδη κανονισμός. Έως ότου θεσπιστούν και εφαρμοστούν δεσμευτικά και αποτελεσματικά νομικά μέσα, τα απαράδεκτα πρότυπα και πρακτικές θα εδραιωθούν περαιτέρω», δήλωσε ο Γκρεγκόρ Στρόγιν, αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την ΤΝ.

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν περάσει σε κατάσταση σιωπής, αφήνοντας ένα κενό που γρήγορα καλύφθηκε από χώρες εκτός ΕΕ, οι οποίες έγιναν πιο φωναχτές.

Στην τελευταία ολομέλεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες, με την υποστήριξη του Καναδά, της Ιαπωνίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και του Ισραήλ, έκαναν λόγο για υποχώρηση του πεδίου εφαρμογής της συνθήκης, με στόχο τον περιορισμό της σε φορείς του δημόσιου τομέα.

Πηγή: euractiv.gr